Irak pazarındaki daralma 2025 yılında Mardin ihracatçılarının küresel rekabet yolunda yeni arayışlarını hızlandırırken, Nusaybin Sınır Kapısı’nın açılmasına yönelik lobi faaliyetleri artırıldı. Nusaybin Sınır Kapısının açılması ile birlikte kısa vadede Mardin ihracatının 5 kat artması ve kentin sürdürülebilir büyüme hedeflerine ivme kazandırması bekleniyor.

Mardinli ihracatçılar 2025’te 908,4 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. 2024 yılına göre kentin ihracat rakamları yüzde 10 azalırken, toplam kayıp miktarı 101 milyon dolar oldu. Irak pazarına ve hububat, bakliyat, yağlı tohumlar sektörüne yüksek oranda bağımlı bir ihracat yapısına sahip olan Mardin’de alternatif pazar ve sektörel çeşitlilik sağlamaya yönelik girişimler de artırılıyor.

Mardin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hatip Çelik, Irak’ta yaşanan idari, siyasi ve askeri sorunlar ile bu ülkede gelişen yerli üretim ve sanayi yatırımlarının özellikle gıda sektöründeki ihracatı olumsuz etkilediğini söyledi. Irak’taki pazar payının her geçen yıl daraldığına dikkat çeken Hatip Çelik, “Kentimizin dış ticaret yapısını çeşitlendirmek amacıyla ihracatçılarımızı Avrupa, Afrika, ABD ve Türk Cumhuriyetleri pazarlarına yönlendirmeye yönelik projeler yürütüyoruz. İhracatçılarımız geçtiğimiz yıl 20 ülkeye ilk kez giriş yaptı. Özellikle yeni açıldığımız Afrika pazarında ihracatımız hızlı bir gelişim göstermektedir. Yeni dönemde temel hedefimiz, Mardin ihracatını tek pazara bağımlı olmaktan çıkararak daha dengeli, sürdürülebilir ve küresel ölçekte rekabetçi bir yapıya kavuşturmaktır. Bu kapsamda gıda sektörüne yönelik bir UR-GE projesini hayata geçirdik, inşaat sektörüne yönelik ikinci UR-GE projemizin hazırlıkları da hızla devam etmektedir” dedi.

“İhracatçılarımızın sürdürülebilirlik proje farkındalığı artırılmalı”

Mardin’in ihracattaki rekabet gücünü artırmak için sürdürülebilir üretim yatırımlarının gelecek dönem için en stratejik projeler olduğunu vurgulayan Başkan Çelik, “Öncelikle üretim süreçlerinde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı yaygınlaştırmamız, sanayicilerimizin bu alandaki farkındalıklarını artırmamız gerekiyor. Kentimizin uzun güneşlenme süresi nedeniyle bu alanda önemli bir fırsat sağlıyor. Yenilenebilir enerji sadece maliyetleri düşürmekle kalmaz, aynı zamanda firmalarımızın çevre dostu üretim imajını güçlendirerek markalaşmalarına önemli katkı sağlar. Bunun yanında robot teknolojileri ve otomasyon yatırımları, verimliliği artırarak küresel pazarlarda kalite ve hız açısından avantaj yaratır. İhracatçılarımızın yalnızca ham maddeye dayalı değil, katma değerli ürün üretimine yönelmesi, markalaşma ve yüksek gelirli pazarlara erişim için kritik bir adım olacağına inanıyoruz. Ayrıca Irak’a bağımlı yapıyı azaltmak amacıyla firmalarımızın dış ticaret birimlerinin alternatif pazar arayışları hızlandırılmalı; Afrika, Avrupa ve Amerika gibi yeni pazarlarda kalıcı bir varlık oluşturulmalıdır. Bu stratejik adımlar bir araya geldiğinde Mardin ihracatı daha dengeli, sürdürülebilir ve küresel ölçekte rekabetçi bir yapıya kavuşacaktır” diye konuştu.

2025’in öncü sektörleri otomotiv ve kimya oldu

Mardinli ihracatçıların sektör bazlı 2025 yılı ihracat performansını ele alan Hatip Çelik, kentin lokomotif sektörü olan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatındaki gerilemenin sürdüğünü belirtti. Bu sektörün 2025 yılı ihracatının bir önceki yıla oranla yüzde 21,4 azalarak 372,6 milyon dolara gerilediğini kaydeden Çelik, “Lokomotif pazarımız Irak’ta temel gıda üretimi alanında yaşanan yeni sanayi yatırımları ihracatçılarımızın payını düşürmeye devam ediyor. Ayrıca gümrük süreçlerine getirilen ek vergiler ve yeni antidamping uygulamaları firmalarımızın rekabet gücünü olumsuz etkiliyor. İkinci lokomotif sektörümüz olan mobilya, ağaç ve orman ürünleri ise dezavantajlara rağmen ihracat hacmini koruyarak hedeflerine doğru ilerliyor. Suriye’deki normalleşme ile birlikte bu sektördeki hareketliliğin daha da artmasını bekliyoruz. Diğer sektörlerimizin performansına baktığımızda 2025 yılında 14 sektörde ihracatımızın düştüğünü görüyoruz. Buna karşın kimyevi maddeler, çimento, elektrik-elektronik, demir ve demir dışı metaller, makine, iklimlendirme, otomotiv, tütün ve süs bitkileri başta olmak üzere 9 sektörde önemli ihracat rekorları kırıldı. Özellikle otomotiv endüstrisi ihracatı yüzde 113,6 artışla dikkat çekti. Bu sektörlerin üstün gayretleri sayesinde kentimiz dış ticaretinde büyük bir düşüşten korundu” diye konuştu.

“Nusaybin Sınır Kapısı açılırsa mevcut ihracat 5’e katlanacak”

Geçtiğimiz yıl Mardinli ihracatçıların toplamda 113 ülkeye ürün gönderdiğini ayrıca 20 pazara ise ilk kez giriş yaptığını ifade eden Hatip Çelik, Afrika, Avrupa ve Amerika pazarlarında yeni fırsatlar keşfedildiğini vurguladı. Başkan Çelik, şöyle konuştu: “2025 yılında toplam ihracatımızın %69,76’sına karşılık gelen 633,7 milyon dolarlık bölümü Irak pazarında gerçekleşti. Ana pazarımız olan Irak’a yönelik ihracatımız 2024’te yüzde 21,2 azaldı. Irak’la birlikte 59 pazarda ihracatımız gerilerken, 54 pazarda rekor artışlar yaşandı. Uzun bir iç savaşın ardından yeniden normalleşme dönemine giren Suriye pazarında Nusaybin Sınır Kapımızın kapalı olmasından kaynaklı oluşan lojistik dezavantajlara rağmen bir önceki yıla oranla yüzde 171,1 artış sağlayarak 77,5 milyon dolarlık ihracat performansı gösterdi. Bu hacmin 2026’da da artmasını öngörüyoruz. Nusaybin Sınır Kapısı’nın açılmasıyla birlikte bu pazardaki ihracat hacmimiz kısa vadede 5 kat artacaktır. Bu yönde lobi faaliyetlerimiz sürüyor.”

2025 yılında kentin en büyük üçüncü pazarı konumuna yükselen Romanya’da üstün bir başarı hikâyesi yazıldığını ifade eden Hatip Çelik, “Bu pazara yönelik ihracatımız 2024’e göre yüzde 57,7 artışla 26,7 milyon dolara ulaştı. İran’a yönelik ihracatımız da yüzde 153,1 artışla 24,8 milyon dolara yükseldi. ABD pazarında ise konumumuzu korumaya devam ediyoruz. Bu pazara yönelik ihracatımız 20,9 milyon dolar olarak gerçekleşti” diye konuştu.